Elk EU-land moet zijn burgers eind 2026 een digitale identiteitswallet aanbieden [SV2]. Het gebruik ervan is wettelijk vrijwillig [SV3]. Met het dataspoor dat je achterlaat ligt dat anders. Frankrijk verplicht telecomproviders en platforms om je verbindingsgegevens een jaar te bewaren, en het laatste decreet is van 30 september 2026 [SV14]. Het Duitse kabinet wil dat IP-adressen drie maanden worden opgeslagen [SV12]. Hier lees je wat wet is, wat een wetsvoorstel is en wat nog praatjes zijn.
De EU-wallet is vrijwillig, maar de rest van het systeem moet haar accepteren
De Europese digitale identiteitswallet komt uit Verordening (EU) 2024/1183, ondertekend op 11 april 2024 [SV1]. De Commissie stelde de technische standaarden vast op 28 november 2024 en zegt dat de wallets eind 2026 beschikbaar moeten zijn [SV2].
De verordening bepaalt dat het gebruik "vrijwillig is" en dat de toegang tot diensten, de arbeidsmarkt en de vrijheid om een onderneming te drijven niet mag worden beperkt voor mensen die de wallet niet gebruiken [SV3].
Wat verandert, is wie de wallet moet accepteren. Banken, energieleveranciers, telecombedrijven en andere private diensten die nu al sterke authenticatie eisen, moeten de wallet accepteren 36 maanden nadat de technische standaarden in werking zijn getreden, en alleen als de gebruiker erom vraagt. Micro- en kleine ondernemingen zijn uitgezonderd [SV4]. Ook zeer grote onlineplatforms waarop je moet inloggen, moeten de wallet accepteren, weer alleen op verzoek van de gebruiker en met de minimaal benodigde gegevens [SV5].
Het tijdpad van de EU-wallet
source 2- 01 11 apr 2024 Verordening (EU) 2024/1183 wordt ondertekend [SV1].
- 02 28 nov 2024 Technische standaarden vastgesteld [SV2].
- 03 Eind 2026 Lidstaten moeten een wallet aanbieden [SV2].
- 04 36 maanden na de standaarden Banken, telecombedrijven en grote platforms accepteren de wallet, alleen op verzoek van de gebruiker [SV4, SV5].
Bij nationale identiteitskaarten is de ontwikkeling al verder. Waar een land ze uitgeeft, moeten ze een gezichtsfoto en twee vingerafdrukken op een contactloze chip hebben, volgens een regel die geldt sinds 2 augustus 2021 [SV6]. Kaarten die daar niet aan voldoen, verliezen hun geldigheid bij het verlopen of uiterlijk op 3 augustus 2031, wat het eerst komt [SV6]. De verordening verplicht geen enkel land om een identiteitskaart in te voeren [SV6].
Camera's worden per stad geteld, en de officiële aantallen zijn groot
Er is geen EU-breed cameraoverzicht waar wij een bron voor hebben. Daarom nemen we de twee steden waar een officiële instantie een telling publiceerde.
Nice meldt meer dan 4.775 gemeentelijke camera's in gebruik, op een pagina die op 3 juni 2026 is bijgewerkt [SV23]. In Parijs was het politieplan in 2010 ontworpen voor 1.000 camera's [SV22]. Eind 2020 stelde de Franse Rekenkamer (Cour des comptes) vast dat het cameranet "meer dan verdrievoudigd" was [SV22]. Het contract groeide van €225,1 mln bij ondertekening naar €343 mln op 31 december 2020 [SV22]. De auditors vonden ook minder dan 1 camera per 1.000 inwoners in het 15e en 20e arrondissement, tegen meer dan 11 in het 1e en meer dan 9 in het 8e [SV22].
Bij gezichten heeft de EU enkele grenzen getrokken. De AI-verordening verbiedt gezichtsherkenningsdatabanken die worden opgebouwd door internet of camerabeelden af te schrapen [SV19]. Ook live ("realtime") gezichtsherkenning door de politie op openbare plaatsen is verboden, behalve als het strikt noodzakelijk is voor drie doelen: het vinden van slachtoffers van ontvoering, mensenhandel of vermiste personen, het voorkomen van een specifieke, op handen zijnde bedreiging van het leven of een terreuraanslag, of het opsporen van verdachten van opgesomde misdrijven waar minstens vier jaar op staat [SV16]. De adder onder het gras is artikel 5, lid 5: elke lidstaat "kan besluiten" om dit bij nationale wet geheel of gedeeltelijk toe te staan [SV17]. Of jouw politie het mag gebruiken, hangt dus af van het parlement van jouw land.
Londen ligt buiten de EU en buiten de AI-verordening. Tussen september 2024 en september 2025 meldde de Metropolitan Police 203 inzetten, 3.147.436 gescande gezichten, 2.077 meldingen, 10 valse meldingen en 962 arrestaties, volgens The Register [SV21]. We nemen het op omdat het laat zien hoe live scannen op grote schaal eruitziet, niet als voorbeeld van de praktijk in de EU.
Chatcontrole is geen wet, en over de permanente versie wordt nog onderhandeld
"Chatcontrole" is de bijnaam voor de voorgestelde verordening over seksueel misbruik van kinderen. Dit is de stand van zaken.
Hoe chatcontrole zo ver kwam
source 10- 01 nov 2023 De commissie van het Parlement sluit end-to-end versleutelde chats uit van opsporingsbevelen [SV7].
- 02 26 nov 2025 De lidstaten komen overeen over het onderhandelingsstandpunt van de Raad [SV8].
- 03 Na 3 apr 2026 De vrijwillige scans vervallen nadat het Parlement de verlenging verwerpt, met 228 tegen 311 stemmen [SV9].
- 04 juli 2026 Vrijwillig scannen wordt hersteld tot 3 april 2028, versleutelde chats uitgezonderd [SV10].
- 05 Nu De permanente wet zit nog in trialoogonderhandelingen [SV11].
De commissie burgerlijke vrijheden van het Parlement stemde op 14 november 2023 ervoor om end-to-end-encryptie uit te sluiten van opsporingsbevelen, en om bevelen alleen als laatste redmiddel toe te staan, door rechters, bij een redelijk vermoeden [SV7]. Op 26 november 2025 kwamen de lidstaten overeen over het standpunt van de Raad: aanbieders moeten risico's beoordelen en beperken, en diensten worden ingedeeld in hoog, gemiddeld of laag risico [SV8].
Intussen liep de tijdelijke toestemming voor vrijwillig scannen af. Het Parlement verwierp de verlenging van de Commissie op 26 maart 2026 met 228 stemmen tegen 311, bij 92 onthoudingen, en de tussentijdse regels verliepen na 3 april 2026 [SV9]. In juli 2026 kwamen ze terug met Verordening (EU) 2026/1881, die vrijwillig scannen herstelt tot 3 april 2028 en niet geldt voor end-to-end versleutelde communicatie [SV10].
De permanente verordening is niet aangenomen. De trialoogonderhandelingen tussen Parlement, Raad en Commissie liepen in juli 2026 nog [SV11].
Overheden willen je verbindingsgegevens langer bewaren
Drie aparte sporen wijzen dezelfde kant op.
Frankrijk verplichtte telecomproviders en onlineplatforms om verkeers- en locatiegegevens een jaar te bewaren, bij decreet van 15 oktober 2025, onder verwijzing naar een "ernstige en actuele bedreiging van de nationale veiligheid" [SV14]. Dat is met een jaar verlengd bij een decreet van 30 september 2026 [SV14].
Het Duitse kabinet nam op 22 april 2026 een wetsvoorstel aan dat internetproviders verplicht de IP-adressen van klanten drie maanden op te slaan, plus een bevriezingsbevel per geval [SV12]. Het is geen wet. De Bondsdag hield de eerste lezing op 24 juni 2026 en de commissie voor juridische zaken een hoorzitting op 7 oktober 2026. Op 26 oktober 2026 was er nog geen eindstemming [SV13].
Op EU-niveau beloofde het stappenplan van de Commissie van 24 juni 2025 een effectbeoordeling "met het oog op het actualiseren van de EU-regels voor gegevensbewaring" en in 2026 een technologisch stappenplan over encryptie [SV15]. Ook wil de Commissie Europol uitrusten met een "decryptiecapaciteit van de volgende generatie (vanaf 2030)" [SV15]. Dat is een plan op papier, en zo citeren we het ook.
Platforms krijgen boetes, en dezelfde regels raken je tijdlijn
De Digitaledienstenverordening (DSA) is de andere helft van het plaatje. De Commissie legde X op 5 december 2025 een boete van €120 miljoen op, het eerste besluit over niet-naleving onder de DSA [SV24]. Temu kreeg op 28 mei 2026 een boete van €200 miljoen [SV25], en AliExpress op 20 juli 2026 €550 miljoen [SV26]. Boetes kunnen oplopen tot 6% van de wereldwijde jaaromzet [SV27]. De Commissie heeft 25 zeer grote onlineplatforms en 3 zeer grote zoekmachines aangewezen [SV27].
DSA-boetes tot nu toe
source 24X op 5 december 2025 [SV24]. Temu op 28 mei 2026 [SV25]. AliExpress op 20 juli 2026 [SV26].
Hoe die regels raken aan wat je online mag zeggen, lees je op de pagina over wetten op vrije meningsuiting.
Wat het je in de praktijk kost: je gegevens, je betalingen, je contant geld
Begin met je gegevens. De verbindingsgegevens van een inwoner van Frankrijk worden bij bevel een jaar bewaard [SV14]. Die van een Duitser zouden drie maanden worden bewaard als het wetsvoorstel wordt aangenomen [SV12].
Dan de digitale euro. De ECB ging op 30 oktober 2025 over naar de volgende fase, met een mogelijke proef vanaf medio 2027 en de eerste uitgifte in 2029, als de wetgeving wordt aangenomen [SV28]. Het is geen wet. Het Parlement bevestigde zijn onderhandelingsmandaat op 9 juli 2026 [SV30]. Volgens de ECB zou de digitale euro contant geld aanvullen en niet vervangen, en zou het Eurosysteem mensen niet identificeren aan de hand van hun betalingen; banken kunnen dat wel voor de bestrijding van witwassen [SV29]. Een bezitslimiet tot €3.000 per persoon was een hypothetische waarde die op verzoek van de wetgevers werd getest, geen vast bedrag [SV29].
Dan contant geld, wat je merkt aan de kassa of bij een vakman. Een inwoner van Frankrijk die een bedrijf betaalt, mag maximaal €1.000 contant betalen [SV32]. In Spanje geldt een grens van onder €1.000 als een van de partijen een bedrijf of beroepsbeoefenaar is [SV33]. Een EU-brede limiet van €10.000 voor contante betalingen aan bedrijven geldt vanaf 10 juli 2027, en lidstaten mogen lagere limieten aanhouden [SV31].
Contant geld dat je aan een bedrijf mag geven
source 30Frankrijk: inwoners die een bedrijf betalen [SV32]. Spanje: onder dit bedrag [SV33]. De EU-limiet geldt vanaf 10 juli 2027 [SV31].
Hoe Europa zich verhoudt tot de landen waar wij mensen naartoe helpen
| Europa | Bestemming | |
|---|---|---|
| Contante betaling aan een bedrijf | Frankrijk €1.000 voor inwoners [SV32]; Spanje onder €1.000 [SV33]; EU-limiet €10.000 vanaf 10 juli 2027 [SV31] | Uruguay: tot 200.000 Unidades Indexadas per transactie, of 5% van het totaal als dat niet hoger is dan 450.000 UI [SV34] |
| Digitale ID | EU-wallet eind 2026 beschikbaar, wettelijk vrijwillig [SV2, SV3]; identiteitskaarten bevatten twee vingerafdrukken waar ze worden uitgegeven [SV6] | VAE: Emirates ID verplicht voor inwoners, met vingerafdrukken, altijd bij je te dragen [SV35] |
| Bewaring van internetgegevens | Frankrijk: één jaar, verlengd bij decreet van 30 september 2026 [SV14]; Duitsland: drie maanden, wetsvoorstel nog geen wet [SV12, SV13] | Niet in het overzicht |
| Live gezichtsherkenning door de politie | Verboden, behalve voor drie opgesomde doelen [SV16], maar elke lidstaat beslist of het wordt toegestaan [SV17] | Niet in het overzicht |
We hebben de Uruguayaanse limiet niet omgerekend naar euro, omdat het overzicht dat ook niet doet. De VAE staan in de tabel als tegenvoorbeeld: als privacy je reden is om te vertrekken, is een verplichte biometrische ID die je altijd bij je moet dragen geen verbetering [SV35].
Waar privacy makkelijker te houden is
Uruguay is het land op onze lijst dat mensen om deze reden kiezen. Onze eigen lijn is dat Europeanen er heen gaan "zonder de bewaking, de belastingen of de spanning". Het enige cijfer met bron dat we ervoor hebben, is de contantregel hierboven [SV34]. Lees de landenpagina over Uruguay voor de route naar verblijf en de kosten.
Op de pagina over Peru staat dat toezicht er licht is naar Europese maatstaven, dat contant geld nog gewoon werkt en dat versleutelde apps niet beperkt zijn. Dat is onze eigen lijn, en de bronnen hierboven toetsen die niet. Zie Peru.
Paraguay staat om belasting- en kostenredenen op dezelfde shortlist, en de pagina over Paraguay behandelt dat. We hebben geen cijfer met bron over toezicht in Paraguay, dus vergelijken we het hier niet.
Wie dit het hardst raakt
- Ben je gepensioneerd en wil je een rustig leven met contant geld dat nog werkt? Zie gepensioneerden.
Klaar om van lezen naar een plan te gaan? Het vluchtplan kost vijf minuten, en op de dienstenpagina zie je hoe wij de papierwinkel aanpakken.