Je huisarts in Engeland verwijst je door naar een specialist. Eind augustus 2026 wachtten 7,4 miljoen behandeltrajecten op een start [HC7]. In 65,2% van de gevallen had de patiënt hooguit 18 weken gewacht, tegen een norm van 92% [HC8]. De wachttijden lopen in Europa ver uiteen, en het verschil tussen wat een land belooft en hoe lang de rij is, laat zich nu meten.

St Davids NHS Hospital in Cardiff
St Davids NHS Hospital in Cardiff, een van de NHS-locaties achter de cijfers over de wachtlijst hieronder. Photo: Seth Whales , CC BY-SA 4.0

De lijst in Engeland telt 7,4 miljoen behandelingen

Volgens NHS England waren het eind augustus 2026 7,4 miljoen trajecten. De NHS schat dat dit om ongeveer 6,2 miljoen unieke patiënten gaat, omdat sommige patiënten op meerdere trajecten staan [HC7]. De lijst is 0,5% korter dan een jaar eerder [HC11]. Het aandeel dat binnen 18 weken wordt geholpen is 4,2 procentpunt hoger dan in augustus 2025, maar nog steeds lager dan de norm van 92% [HC8].

De lange wachttijden zijn het pijnlijkst. Eind augustus 2026 wachtten 113.339 trajecten al langer dan 52 weken, 10.782 langer dan 65 weken, 1.637 langer dan 78 weken en 222 langer dan 104 weken [HC9]. De mediane wachttijd was 12,2 weken en het 92e percentiel 38,8 weken [HC10].

De wachtlijst in Engeland, eind augustus 2026

source 7
  1. 01 Op de lijst 7,4 miljoen behandeltrajecten [HC7]
  2. 02 Binnen 18 weken 65,2% van de gevallen, tegen een norm van 92% [HC8]
  3. 03 Meer dan een jaar 113.339 trajecten wachten langer dan 52 weken [HC9]
  4. 04 Meer dan twee jaar 222 trajecten wachten langer dan 104 weken [HC9]

Voor een staaroperatie in het VK wacht de meerderheid nu meer dan drie maanden

In Health at a Glance 2025 volgt de OESO het aandeel staarpatiënten dat langer dan drie maanden wachtte tussen de beoordeling door de specialist en de behandeling. In 2024 was dat 81% in Noorwegen, 71% in Finland en 58% in zowel het VK als Portugal [HC1]. Spanje zat op 53% [HC1]. Polen (13%), Hongarije (17%), Zweden (22%) en Italië (27%) lagen er ver onder [HC1].

In 2019 was het aandeel in het VK 22% [HC2]. Sindsdien is dat meer dan verdubbeld. In Noorwegen steeg het in dezelfde vijf jaar van 65% naar 81% [HC2]. De OESO waarschuwt dat de wachttijden voor operaties in Noorwegen worden overschat ten opzichte van andere landen, en dat cijfers tussen landen mogelijk niet direct vergelijkbaar zijn [HC4].

Staaroperatie: aandeel patiënten dat langer dan drie maanden wacht, 2024

source 1
Noorwegen 81 %
Finland 71 %
VK 58 %
Portugal 58 %
Spanje 53 %
Italië 27 %
Zweden 22 %
Hongarije 17 %
Polen 13 %

De wachttijden in Noorwegen worden overschat ten opzichte van andere landen, en cijfers tussen landen zijn mogelijk niet direct vergelijkbaar [HC4].

Voor een nieuwe heup loopt het verschil op van 67 dagen tot bijna twee jaar

De mediane wachttijd van de beoordeling door de specialist tot de heupoperatie was volgens de OESO in 2024 67 dagen in Zweden en in Spanje [HC3]. In het VK was het 174 dagen, in Hongarije 209, in Chili 313, in Polen 343 en in Slovenië 667 [HC3]. Dezelfde operatie kost in het ene EU-land een paar weken wachten en in het andere bijna twee jaar.

Mediane wachttijd voor een heupoperatie, in dagen, 2024

source 3
Zweden 67 dagen
Spanje 67 dagen
VK 174 dagen
Hongarije 209 dagen
Polen 343 dagen
Slovenië 667 dagen

Mediaan vanaf de beoordeling door de specialist tot de operatie.

In Duitsland lijken de wachttijden bij specialisten gemiddeld kort, maar een kwart van de mensen wacht lang

Duitsland geldt vaak als het land zonder wachtrijen. In de enquête van het GKV-Spitzenverband onder 3.520 wettelijk verzekerde volwassenen in 2025, gepubliceerd in januari 2026, wachtte 25% langer dan 30 dagen op een afspraak bij een specialist [HC12]. Van de ondervraagden vond 30% de wachttijd te lang of veel te lang, en 30% vond het moeilijk om een afspraak te krijgen [HC12]. Het Zi, het onderzoeksinstituut van de artsen van de wettelijke verzekering, presenteerde dezelfde enquête anders: een mediaan van 10 dagen, en 31% die hooguit vier dagen wachtte [HC13]. Dit is een enquête, geen register.

Volgens de wet moet de Duitse afsprakendienst 116117 binnen vier weken een dringende plek bij een specialist vinden, en voor een acuut geval uiterlijk de volgende werkdag [HC14]. In de declaratiegegevens van het 4e kwartaal 2024 tot en met het 3e kwartaal 2025 bemiddelde de dienst in 1.472.578 gevallen, 0,4% van de 345 miljoen behandelgevallen bij specialisten [HC15]. De gemiddelde wachttijd voor deze bemiddelde afspraken was in 2025 8,6 dagen [HC16]. Wie buiten deze route valt, sluit aan in de gewone rij.

Franziskus-Krankenhaus in Berlijn
Het Franziskus-Krankenhaus in Berlijn, in een land waar de afsprakendienst 116117 een plek bij een specialist binnen vier weken belooft. Photo: Singlespeedfahrer , CC0

De wachttijd voor een specialist is in het VK de langste van vier landen

In de OESO-gegevens op basis van wat patiënten zelf melden, wachtte 11% van de patiënten in het VK langer dan een jaar op een afspraak bij een specialist, tegen 2% in Frankrijk en 2% in Duitsland [HC5]. Tussen twee maanden en een jaar wachten werd gemeld door 43% in Frankrijk, 32% in het VK, 29% in Zweden en 22% in Duitsland [HC5]. De bron noemt het jaar van de enquête niet.

Voor een huisarts of verpleegkundige meldden in 2023 23% in Zweden, 20% in Frankrijk, 20% in Duitsland en 18% in het VK een wachttijd van meer dan een week [HC6].

Ierland publiceert drie lijsten, en de eerste telt 692.524 mensen

Volgens de cijfers van het National Treatment Purchase Fund wachtten eind september 2026 692.524 patiënten op een eerste consult bij de poli van een ziekenhuis, 114.722 op een klinische behandeling of dagbehandeling en 43.285 op een afspraak voor een maag-darmendoscopie [HC27]. Dit zijn drie aparte lijsten.

Winnipeg
Een ziekenhuisgang, gefotografeerd in Winnipeg in Canada. Photo: Herb Neufeld , CC BY 2.0

Waarom het steeds erger wordt

De mensen die je behandelen, zijn zelf deel van het probleem. In 2025 verlieten 2.234 artsen Duitsland, onder wie 1.236 Duitse staatsburgers [HC17]. Zwitserland nam er 653 op en Oostenrijk 341; Griekenland nam er 71, de VS 66, Spanje 50 en Italië 44 [HC18]. De Bundesärztekammer telt ongeveer 446.000 werkzame artsen in Duitsland, 2,0% meer dan een jaar eerder, maar 23,4% van hen was 60 jaar of ouder, en ongeveer 106.000 artsen zijn al met pensioen [HC19].

De kamer beschrijft een groeiend tekort aan artsen in sommige specialismen en vooral in landelijke regio's, en zegt dat praktijksluitingen kunnen toenemen [HC20].

Engeland laat dezelfde mechanismen zien in een stelsel dat door de staat wordt beheerd. De lijst blijft in de miljoenen lopen, ook nu het aandeel dat binnen 18 weken wordt geholpen stijgt [HC7][HC8].

Wat wachten je kost, en wat je voor het stelsel betaalt

In Duitsland geldt in 2026 voor de wettelijke verzekering een algemeen tarief van 14,6% van het premieplichtige inkomen [HC21], plus een officieel gemiddeld extra tarief van 2,9% [HC22], over een inkomen tot € 5.812,50 per maand [HC23]. De kosten worden gedeeld met je werkgever, en de verzekering voor langdurige zorg komt daar nog bovenop. Boven € 77.400 per jaar kun je in 2026 het wettelijke stelsel verlaten [HC23].

In Nederland bedraagt de gemiddelde basispremie in 2026 € 157 per maand, met een verplicht eigen risico van € 385 per jaar [HC25]. Je betaalt dus een premie, en voor veel zorg betaal je ook het eigen risico voordat de dekking ingaat.

Zet de twee naast elkaar: een heupoperatie met een mediane wachttijd van 174 dagen in het VK [HC3], of een staaroperatie waarvoor 58% van de patiënten in het VK langer dan drie maanden wacht [HC1], komt pas nadat je hebt ingelegd. In Duitsland is dat 14,6% plus het extra tarief [HC21][HC22]. De dekking is er, maar de toegang is trager dan de premie doet vermoeden.

Zo verhouden dekking en wachttijd zich tot elkaar

Europa Waar het anders is
Heupoperatie, mediane wachttijd (2024) VK 174 dagen, Polen 343, Slovenië 667, Zweden en Spanje 67 [HC3] Niet in het overzicht
Geplande behandeling binnen 18 weken, Engeland (aug. 2026) 65,2%, norm 92% [HC8] Niet in het overzicht
Ziektekostendekking, Duitsland (2026) 14,6% plus 2,9% gemiddeld extra tarief, tot € 5.812,50 per maand, gedeeld met de werkgever [HC21][HC22][HC23] Argentinië prepaga USD 50–150 per maand, één gids uit 2026 [HC28]
Ziektekostendekking, Nederland (2026) € 157 per maand gemiddelde premie plus € 385 eigen risico [HC25] Argentinië prepaga USD 50–150 per maand, één gids uit 2026 [HC28]
Artsen die Duitsland verlaten (2025) 2.234 vertrokken, 653 naar Zwitserland, 341 naar Oostenrijk [HC17][HC18] Niet in het overzicht
Beeld van de Rode Draak tijdens de overstroming van de River Lee, oktober 2023
Een straat in de stad tijdens de overstroming van de River Lee in oktober 2023. Photo: Podstawko , CC BY-SA 4.0

Waar het anders is

In Argentinië is er een particuliere route die je rechtstreeks kunt vergelijken met de Duitse dekking. Een expatgids uit 2026 noemt voor een particuliere zorgverzekering, een prepaga, USD 50–150 per maand [HC28]. Dat is het cijfer van één gids en geen prijslijst, dus vraag eerst offertes aan voor je eigen leeftijd en polis. De landenpagina behandelt verblijfsvergunning en dagelijkse kosten: Argentinië.

Thailand en Maleisië zijn de twee bestemmingen waar mensen het vaakst naar kijken voor zorg in een particulier ziekenhuis. Wachttijden en verzekeringsprijzen per land staan op de landenpagina's. Begin dus bij Thailand en Maleisië en vergelijk offertes, geen brochures.

Als je gepensioneerd bent of een aandoening hebt

Een gepensioneerde die een nieuwe heup of een staaroperatie nodig heeft, heeft het meeste te verliezen bij een mediaan van 174 dagen of een aandeel van 58% dat langer dan drie maanden wacht [HC3][HC1]. In de gids voor gepensioneerden staan visa, pensioenen en dekking. Een gezin met kinderen krijgt vooral te maken met de wachttijd bij de huisarts: in 2023 wachtte 18% tot 23% van de patiënten in de vier landen hierboven langer dan een week [HC6]. Heb je al een diagnose, dan is een adviesgesprek het moment waarop we de aandoening aan een land koppelen, en onze diensten laten zien hoe de verhuizing zelf werkt.

De andere kosten van blijven staan in het overzicht van redenen om te vertrekken, waaronder belastingen, wonen en kosten van levensonderhoud.